الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
353
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
صفوى بوده و در ايران مىزيسته من اجازهاى را كه براى شاگردش ملا ملك محمد بن سلطان حسين اصفهانى مرقوم داشته ديدهام و نسخهاى از آن در اختيار من مىباشد . در آن اجازه على بن هلال ، از گروهى از علماى عصر خود روايت مىكند . از جمله : سيد تاج الدّين حسن بن سيد جعفر اطراوى عاملى ، شيخ احمد بيقانى نباطى عاملى ، شيخ احمد بن خاتون عاملى عيناثى ، شيخ ابراهيم بن سليمان قطيفى و شيخ على بن عبد العالى كركى عاملى مشهور . از آثار او رسالة فى المسائل الفقهية است در اين رساله ، مسائل فقهيه طهارت را كه مورد نياز همگان بوده ، تدوين كرده و تحقيقات پسنديدهاى در آن ايراد كرده است . و ما نسخههاى چندى از اين رساله را در اختيار داريم . معظمله مسائل مزبور را از كتابهاى اصحاب ، التقاط كرده و در آن رساله از شهيد ثانى مطالبى نقل مىكند . در آغاز آن به نام خويش تصريح كرده و آن را به درخواست يكى از پادشاهان صفوى كه ظاهرا سلطان شاهتهماسب صفوى باشد در سال 969 هجرى تأليف نموده است . و نسخهاى از آن را كه ديدهام ، به خط شاگردش اميرك اصفهانى است و تاريخ كتابت آن سال 971 هجرى ، در حيات مؤلفش بوده است . يكى از فضلا در حاشيه آن نوشته است كه شيخ على بن هلال كركى در روز دوشنبه 13 ربيع الاول سال 982 ه . ق در اصفهان درگذشته ؛ بنابراين تاريخ تأليف آن رساله سه سال پس از شهادت شهيد ثانى بوده و خود مؤلف هيجده سال پس از شهادت وى درگذشته است . شاگردش در آن نسخه از وى چنين ياد كرده است : الشيخ الفاضل العالم العامل التقى النقى البارع زين الاسلام و المسلمين على بن هلال كركى مدّ ظله السامى . بر آن نسخه ، حواشى و تعليقات فراوانى وجود دارد كه برخى از آن حواشى از مؤلف متن و پارهاى از آنها با رمز ( عب لى مدّ ظلّه ) نشان گذارده شده و ممكن است اين رمز اشاره به شيخ عبد العالى بن شيخ على بن عبد العالى كركى مشهور بوده باشد . علاوه بر حواشى يادشده ، حواشى پراكندهء ديگرى از تحقيقات منقوله از كتابها و رسالههاى فقهيه ، وجود دارد كه پارهاى از آنها مطالب بىسابقه است . بسيار اتفاق افتاده است در حواشى مزبور پاسخ علامهء حلى ، به پرسشهاى ابن حمزه را نقل كرده است .